  Jak w Linuxie zainstalowa XFree86
  Autor: Eric S. Raymond, esr@snark.thyrsus.com
  v4.2, 16 stycze 1997
  Wersja polska: Piotr Tczyski pteczyn@hum.amu.edu.pl
  w.1.0, 05 marzec 1997


  Niniejszy dokument opisuje, jak uzyska, zainstalowa i skonfigurowa
  wersj 3.2 XFree86, ktra stanowi wersj X Window System (X11R6)
  przeznaczon dla systemw Linuxowych. Ten przewodnik krok po kroku
  wyjania, jak skonfigurowa w Twoim systemie XFRee86.
  ______________________________________________________________________

  Table of Contents


  1. Wstp

     1.1 Inne rda informacji
     1.2 Nowe wersje niniejszego dokumentu
     1.3 Kontakt z autorem i poprawki

  2. Wymagania sprztowe

  3. Instalacja XFree86

  4. Konfiguracja XFree86

     4.1 Normalna konfiguracja
     4.2 Radzenie sobie w kopotach
     4.3 Dostosowywanie X'a do wasnych potrzeb
     4.4 Uywanie koloru 16 bitowego

  5. Uruchamianie XFree86

     5.1 Warunki uytkowania niniejszego dokumentu
     5.2 Podzikowania
     5.3 Od tumacza


  ______________________________________________________________________

  1.  Wstp

  X Window System stanowi wielkie i potne (niektrzy mogliby
  powiedzie, i zbyt wielkie i nadmiernie zoone) graficzne rodowisko
  dla systemw UNIXowych. Oryginalny kod X Window System opracowano w
  MIT; od tego czasu komercyjni sprzedawcy uczynili z X'a przemysowy
  standard dla platform UNIXowych. Faktycznie, na wszystkich UNIXowych
  stacjach roboczych na wiecie chodzi jaki wariant systemu X Window.

  Pochodzcy z MIT i rozprowadzany bez opat X Window System wersja 11
  wydanie 6 (X11R6) przystosowany dla systemw UNIXowych opartych o
  80386/80486/Pentium pierwotnie rozwija zesp programistw pod
  kierownictwem Davida Wexelblata <dwex@XFree86.org>. Wersja ta, znana
  jako XFree86, dostpna jest dla Systemu V/386, 386BSD i innych
  implementacji UNIXa opartych na platformie x86, wczajc w to Linuxa.
  Zawiera ona wszystkie potrzebne binaria, pliki pomocnicze, biblioteki
  i programy narzdziowe.

  Wyczerpujce informacje o XFree86 dostpne s na stronie Pajczyny
  powiconej XFree86 pod adresem  <http://www.XFree86.org>.

  Niniejszym dokument krok po kroku opisujeq, jak zainstalowa i
  skonfigurowa XFree86 dla Linuxa, chocia niektre szczegy trzeba
  bdzie samodzielnie uzupeni czytajc dokumentacj dostarczon z
  samym XFree86. (Dokumentacja ta zostanie omwiona poniej.) Jednake
  uywanie i dostosowanie do wasnych potrzeb X Window System wykracza
  daleko poza zakres tego dokumentu -- w tym celu zaopatrz si w jedn z
  wielu dobrych ksiek na temat uywania X Window System.


  1.1.  Inne rda informacji

  Jeli zupenie nie orientujesz si, czym jest Linux, istnieje kilka
  rde informacji o tym systemie. Najlepszym miejscem jest strona
  Pajczyny z Dokumentacj Linuxa dostpna pod adresem
  <http://sunsite.unc.edu/mdw/linux.html>. Tam te, pod adresem
  <http://sunsite.unc.edu/mdw/HOWTO/XFree86-HOWTO.html>, znajdziesz
  najnowsz, aktualn wersj tego dokumentu.


  1.2.  Nowe wersje niniejszego dokumentu

  Nowe wersje Linux XFree86 HOWTO s okresowo rozsyane na grupy
  dyskusyjne comp.os.linux.help,  i news.answers <news:news.answers>. S
  one rwnie zamieszczane w rozmaitych miejscach Pajczyny i archiwach
  ftp powiconych Linuxowi, wczajc w to stron LDP.

  Najnowsz wersj zawsze moesz znale w Pajcznie pod adresem URL
  <http://sunsite.unc.edu/mdw/HOWTO/XFree86-HOWTO.html>.


  1.3.  Kontakt z autorem i poprawki

  Jeli masz jakiekolwiek pytania czy uwagi na temat niniejszego
  dokumentu, prosz nie krpuj si i wylij poczt elektroniczn do
  Erica S. Raymonda na adres esr@thyrsus.com. Jestem otwarty na wszelkie
  sugestie i krytyk. Daj mi prosz zna, jeli znajdziesz jaki bd w
  tym dokumencie, tak bym mg go poprawi w nastpnej wersji.  Dziki.

  Prosze, nie wysyaj mi pyta jak zrobi, by Twoja karta video czy
  monitor dziaa z X'em. Niniejsze JTZ ma by w zamierzeniach stanowi
  szybki i bezbolesny przewodnik dla normalnej instalacji przy uyciu
  nowego, interakcyjnego programu konfigurujcego. Jeli wpadniesz w
  tarapaty przejrzyj the Hitchiker's Guide to XFree86 Video Timing,
  <http://www.ccil.org/~esr/xconfig/video-modes.html>. (Jest to
  aktualna, w formacie HTML, wersja pliku `Videomodes.doc'z XFree86.)
  Dokument ten zawiera ca moj wiedz na temat rozwizywania problemw
  zwizanych z konfiguracja; jeli on nie jest w stanie Tobie pomc, ja
  rwnie.


  2.  Wymagania sprztowe

  XFree w wersji 3.2 wprowadzono w padzierniku 1996 roku. Poniej
  opisano obsugiwane zestawy ukadw video. Dokumentacja dostarczona z
  Twoj kart video powinna okrela zastosowany zestaw ukadw
  scalonych. Kiedy zamierzasz kupi now kart video lub te kupujesz
  now maszyn z jak kart video, niech sprzedawca dokadnie okreli
  mark, model i zestaw ukadw scalonych owej karty. Moe to wymaga od
  niego zadzwonienia w tej sprawie do dziau wsparcia technicznego;
  generalnie bd oni uszczliwieni mogc to zrobi. Wielu sprzedawcw
  sprztu PC stwierdzi, i dana karta video jest ,,standardow kart
  SVGA'', ktra ,,powinna pracowa'' w Twoim systemie. Wyjanij wwczas,
  e Twoje oprogramowanie (wspomnij Linuxa i XFree86!) nie obsuguje
  wszystkich zestaww ukadw video oraz e musisz posiada szczeglowe
  informacje.

  Moesz rwnie samodzielnie okreli zestaw ukadw karty video
  uruchamiajc program SuperProbe zawarty w dystrybucji XFree86. Poniej
  ca spraw przedstawiono bardziej szczegowo.
  Obsugiwane s nastpujce standardowe zestawy ukadw SVGA:

    Tseng ET3000, ET4000AX, ET4000/W32, ET6000

    Western Digital/Paradise PVGA1

    Western Digital WD90C00, WD90C10, WD90C11, WD90C24, WD90C30,
     WD90C31, WD90C33

    Genoa GVGA

    Trident TVGA8800CS, TVGA8900B, TVGA8900C, TVGA8900CL, TVGA9000,
     TVGA9000i, TVGA9100B, TVGA9200CX, TVGA9320, TVGA9400CX, TVGA9420,
     TGUI9420DGi, TGUI9430DGi, TGUI9440AGi, TGUI9660XGi, TGUI9680

    ATI 18800, 18800-1, 28800-2, 28800-4, 28800-5, 28800-6, 68800-3,
     68800-6, 68800AX, 68800LX, 88800GX-C, 88800GX-D, 88800GX-E,
     88800GX-F, 88800CX, 264CT, 264ET, 264VT, 264VT2, 264GT

    NCR 77C22, 77C22E, 77C22E+

    Cirrus Logic CLGD5420, CLGD5422, CLGD5424, CLGD5426, CLGD5428,
     CLGD5429, CLGD5430, CLGD5434, CLGD5436, CLGD5440, CLGD5446,
     CLGD5462, CLGD5464, CLGD6205, CLGD6215, CLGD6225, CLGD6235,
     CLGD6410, CLGD6412, CLGD6420, CLGD6440

    OAK OTI067, OTI077, OTI087

    Avance Logic ALG2101, ALG2228, ALG2301, ALG2302, ALG2308, ALG2401

    Chips & Technologies 65520, 65530, 65540, 65545, 65520, 65530,
     65540, 65545, 65546, 65548, 65550, 65554

    MX MX68000, MX680010

    Video 7/Headland Technologies HT216-32

    SiS 86C201, 86C202, 86C205

    ARK Logic ARK1000PV, ARK1000VL, ARK2000PV, ARK2000MT

    RealTek RTG3106

    Alliance AP6422

    Matrox MGA2064W

    NVidia/SGS Thomson NV1, STG2000

  Obsugiwane s rwnie akceleratory SVGA oparte o nastpujce ukady
  zestaww:

    8514/A (i prawdziwe klony)

    ATI Mach8, Mach32, Mach64

    Cirrus CLGD5420, CLGD5422, CLGD5424, CLGD5426, CLGD5428, CLGD5429,
     CLGD5430, CLGD5434, CLGD5436, CLGD5440, CGLD5446, CLGD5462,
     CLGD5464.

    S3 86C911, 86C924, 86C801, 86C805, 86C805i, 86C928, 86C864, 86C964,
     86C732, 86C764, 86C765, 86C868, 86C968, 86C325, 86C988

    Western Digital WD90C31, WD90C33, WD90C24A


    Weitek P9000

    IIT AGX-014, AGX-015, AGX-016

    IBM XGA-2

    Tseng ET4000/W32, ET4000/W32i, ET4000/W32p, ET6000

    Ark Logic ARK1000PV, ARK1000VL, ARK2000PV, ARK2000MT

    MGA2064W

  Karty video, ktre stosuj powysze zestawy ukadw, obsugiwane s na
  wszystkich typach magistral, wczajc w to VLB i PCI.

  Zestawy ukadw oparte o Avance Logic, MX i Video 7 obsuguj
  wycznie tryb 256 kolorw. Wszystkie pozostae karty oparte o
  powysze zestawy ukadw obsuguj zarwno tryb 256 kolorw, jak i
  monochromatyczny. Wiele z powyszych zestaww ukadw bdzie
  obsugiwa tryb 16 i 32 bitw na pixel (zwaszcza niektre karty
  oparte o ukady Mach32, P9000, S3 i Cirrus), o ile tylko masz
  zainstalowan na karcie wystarczajc ilo DRAM. Zwyka konfiguracja
  to 8 bitw na pixel (to znaczy 256 kolorw).

  Serwer monochromatyczny obsuguje rwnie standardowe karty VGA,
  monochromatyczn kart Hercules oraz monochromatyczne karty Hyundai
  HGC1280, Sigma LaserView i Apollo. Dla karty Compaq AVGA obsuguje on
  jedynie 64k pamici video. Nie testowano karty GVGA zawierajcej
  wicej ni 64k.

  Bez wtpienia lista ta powikszy si wraz z upywem czasu. Stosowne
  uwagi daczane do aktualnych wersji XFree86 powinny zawiera
  kompletn list obsugiwanych zestaww ukadw video.

  Twrcy XFree86 napotykaj na pewien problem, bowiem niektrzy
  producenci kart video stosuj niestandardowe mechanizmy okrelania
  czstotliwoci zegara uywane do sterowania kart. Niektrzy z nich
  albo nie publikuj specyfikacji opisujcych jak zaprogramowa kart,
  albo wymagaj od twrcw podpisania owiadczenia o zachowaniu w
  tajemnicy otrzymanych informacji. To oczywicie ograniczaoby
  moliwo nieodpatnej dystrybucji XFree86 -- co, czego zesp
  twrcw XFree86 bynajmniej nie chce zrobi. Przez dugi czas stanowio
  to problem odnonie pewnych kart video produkowanych przez firm
  Diamond. Jednake poczwszy od wersji 3.1 XFree firma Diamond zacza
  wsppracowa z zespoem twrcw nad dostarczeniem bezpatnych
  sterownikw dla tych kart.

  Sugerowany system dla XFree86 pod Linuxem to maszyna 486 z
  przynajmniej 8 megabajtami RAM i kart video z zestawem ukadw
  wymienionym powyej. Dla osignicia optymalnej wydajnoci sugerujemy
  zastosowanie karty z akceleratorem, na przykad jakiej karty z
  zestawem ukadw S3. Zanim podejmiesz ostateczn decyzj i nabdziesz
  kosztowny sprzt, sprawd w dokumentacji, czy XFree86 obsuguje Twoj
  wybran kart. Porwnania testw wydajnoci dla rozmaitych kart video
  pod XFree86 s regularnie rozsyane na grupy dyskusyjne USENETu
  comp.windows.x.i386unix <news:comp.windows.x.i386unix> i
  comp.os.linux.x <news:comp.os.linux.x>.

  Tak na marginesie, prywatny system Linuxowy Matt Welsh'a (pierwotnego
  twrcy niniejszego FAQa) chodzi na maszynie 486DX2-66 z 20
  megabajtami RAM, wyposaonej w kart VLB z 2 megabajtami DRAM i zestaw
  ukadw S3-864. Matt przeprowadzi test wydajnoci X'a dla swojej
  maszyny oraz dla stacji roboczej Sun Sparc IPX. System Linuxowy by w
  przyblieniu 7 razy szybszy ni w Sparc IPX. (Dla ciekawoci,
  XFree86-3.1 pod Linuxem z t kart video osign wynik okoo 171000
  xstonw, Sparc IPX okoo 24000.) Generalnie rzecz biorc, XFree86 na
  systemie Linuxowym zaopatrzonym w kart SVGA z akceleratorem jest
  znacznie wydajniejszy ni uruchomiony na jakiej karcie stosowanej w
  komercyjnych UNIXowych stacjach roboczych, ktre zwykle stosuj
  obsuguj grafik za pomoc prostych ramek.

  Potrzebujesz co najmniej 4 megabajty fizycznej RAM i 16 megabajtw
  wirtualnej RAM (przykadowo, 8 mega fizycznej i 8 mega pliku wymiany).
  Pamitaj, e im wicej masz fizycznej RAM, tym mniej system bdzie
  przy maej pamici wymienia dane. Poniewa wymiana jest z definicji
  powolna (dyski s bardzo wolne w porwnaniu z pamici), wiec aby
  XFree86 chodzi komfortowo posiadanie co najmniej 8 megabajtw RAM
  jest koniecznoci.  Jeszcze lepiej zainstalowa 16 megabajtw. System
  z 4 megabajtami fizycznej RAM mgby chodzi duo (do 10 razy) wolniej
  od takiego, ktry posiada co najmniej 8 mega.


  3.  Instalacja XFree86

  Prawdopodobnie masz ju XFree86 jako cz dystrybucji Linuxa -- w tym
  przypadku nie jest konieczne oddzielne ciganie oprogramowania. W
  takim przypadku moesz pominc t sekcj.

  Binarn dystrybucj XFree86 dla Linuxa mona znale w wielu archiwach
  ftp.  Oryginalne archiwum XFree86 jest pod ardesem
  <ftp://ftp.xfree86.org/pub/XFree86/current/binaries/Linux> (w czasie
  qpisania niniejszego tekstu aktualna wersja oznaczona bya numerem
  3.2; okresowo wypuszczane s nowsze wersje).

  Na sunsite.unc.edu XFree86 mona znale w katalogu /pub/Linux/X11.

  Kiedy bezporednio cigasz XFree86, przyda si Tobie ponisza
  ponisza tabela. Wyszczeglnia ona pliki zawarte w dystrybycji
  XFree86-3.2.

  Wymagany jest jeden z nastpujcych serwerw:

     X328514.tgz
        Serwer dla kart opartych o 8514.

     X32AGX.tgz
        Serwer dla kart opartych o AGX.

     X32I128.tgz
        Serwer dla Number Nine Imagine 128.

     X32Mach32.tgz
        Serwer dla kart opartych o Mach32.

     X32Mach64.tgz
        Serwer dla kart opartych o Mach64.

     X32Mach8.tgz
        Serwer dla kart opartych o Mach8.

     X32Mono.tgz
        Serwer dla monochromatycznych trybw video.

     X32P9K.tgz
        Serwer dla kart opartych o P9000.

     X32S3.tgz
        Serwer dla kart opartych o S3.

     X32S3V.tgz
        Serwer dla S3 ViRGE i ViRGE/VX (wersja beta).

     X32SVGA.tgz
        Serwer dla kart opartych o Super VGA.

     X32W32.tgz
        Serwer dla kart opartych o ET4000/W32.

  Jeli nie wiesz, ktry serwer wybra, wybierz VGA16, plik
  X32VGA16.tgz. Tak czy inaczej zechcesz go cignc, poniewa w
  nastpnym kroku instalacji bdzie on potrzebny do uruchomienia pro
  gramu autokonfigurujcego.

  Wymagane s wszystkie nastpujce pliki:

     preinst.sh
        Skrypt przedinstalacyjny.

     postinst.sh
        Skrypt poinstalacyjny.

     X32bin.tgz
        Pozostae binaria X11R6.

     X32cfg.tgz
        Pliki konfiguracyjne dla xdm, xinit i fs.

     X32doc.tgz
        Dokumentacja i strony podrcznika.

     X32fnts.tgz
        Pliki dla 75dpi, misc i PEXa.

     X32lib.tgz
        Dzielone biblioteki X i pliki pomocnicze.

     X32set.tgz
        Program narzdziowy XF86Setup.

     X32VG16.tgz
        Serwer dla kart opartych o VGA/EGA.

  Nastpujce pliki s opcjonalne:

     X32f100.tgz
        Fonty 100dpi.

     X32fcyr.tgz
        Fonty cyrylicy.

     X32fnon.tgz
        Inne fonty (chiskie, japoskie, koreaskie, hebrajskie).

     X32fscl.tgz
        Fonty skalowalne (Speedo i Type1).

     X32fsrv.tgz
        Fonty serwera i pliki konfiguracyjne.

     X32prog.tgz
        Pliki nagwkowe X, pliki konfiguracyjne i biblioteki
        kompilacyjne.

     X32lkit.tgz
        LinkKit dla serwera X.

     X32lk98.tgz
        LinkKit dla serwera PC98 X.
     X32nest.tgz
        Zagniedony serwer X.

     X32vfb.tgz
        Wirtualny serwer X.

     X32ps.tgz
        Dokumentacja w PostScripcie.

     X32html.tgz
        Dokumentacja w HTMLu.

  Katalog XFree86 powinien zawiera plik RELNOTES zawierajcy uwagi
  odnonie aktualnej wersji. Zajrzyj tam odnonie szczegw zwizanych
  z instalacj.

  Wszystko, co potrzeba, by zainstalowa XFree86, to zdoby powysze
  pliki, utworzy (jako root) katalog /usr/X11R6 i rozpakowa owe pliki
  z /usr/X11R6 nastpujc komend:


       gzip -dc X32bin.tgz | tar xfB -




  Pamitaj, i te starowane pliki s spakowane relatywnie do katalogu
  /usr/X11R6, taki wic wane jest ich rozpakowanie wanie tam.

  Upewnij si, i katalog /usr/X11R6/bin znajduje si na Twojej ciece
  dostpu. Moesz to zrobi edytujc domylne ustawienia Twojego systemu
  zawarte w pliku /etc/profile lub /etc/csh.login (zalenie od typu
  powoki, jak stosujesz Ty czy inni uytkownicy Twojego systemu).
  Moesz te po prostu doda ten katalog do Twojej osobistej cieki
  modyfikujc plik /etc/.bashrc lub /etc/.cshrc, zalenie od rodzaju
  Twojej powoki.

  Upewnij si rwnie, i ld.so (konsolidator), potrafi zlokalizowa
  katalog /usr/X11R6/lib. Aby to zapewni, dodaj lini


       /usr/X11R6/lib




  do pliku /etc/ld.so.conf i, jako root, uruchom /sbin/ldconfig.

  Uwaga: Odkryem, po zainstalowaniu wszystkich nastpujcych czci:

  X32Ma64.tar  X32cfg.tar   X32fnts.tar  X32html.tar  X32prog.tar
  X32VG16.tar  X32doc.tar   X32fscl.tar  X32lib.tar   X32set.tar
  X32bin.tar   X32f100.tar  X32fsrv.tar  X32man.tar

  e adna z nich nie zawieraa wsparcia dla Xpm (stanowi to problem,
  poniewa, przynajmniej w mojej konfiguracji, sam serwer X'a wymaga
  Xpm'a -- Twoje potrzeby mog by inne). Musiaem przekopiowa
  biblioteki Xpm z mojej starej dystrybucji X'a. Tak wic pakiet nie
  jest jeszcze doskonay.


  4.  Konfiguracja XFree86




  4.1.  Normalna konfiguracja

  Do niedawna skonfigurowanie XFree86, tak by uywa Twojej myszy,
  klawiatury, monitora i karty video, zwyko by czym w rodzaju czarnej
  magii, wymagajcej sporego grzebania w zoonym pliku konfiguracyjnym.
  To ju jednak historia. Wersja 3.2 uczynia cay ten proces prawie
  trywialnym.  Wszystko co robisz, to odpalasz program XF86Setup.

  Dziaanie tego programu opiera si na fakcie, i obecnie cay nowy
  sprzt PC posiada monitory EGA/VGA. Program w uruchamia serwer SVGA16
  i uywa go do przywoania X'a w trybie 640x480, co stanowi najmniejszy
  wsplny mianownik.  Potem uruchamia interakcyjny program, ktry
  poprowadzi Ci przez seri piciu menu konfiguracyjnych -- dla myszy,
  klawiatury, karty (video), monitora i ,,pozostaych'' (rozmaite opcje
  serwera). Cay proces przebiega prawie bezbolenie.

  Warto rwnie pamita o drobnym fakcie, mianowicie i jeli jak
  wikszo ludzi uywasz rozpowszechnionego peceta, to Twoja klawiatura
  jest obecnie raczej tym, co XF86Setup nazywa `Generic 102-key PC
  (intl)' ni domyln `Generic 101-key PC'. Jeli wybierzesz domyln
  (101), wwczas klawisze znajdujce si po prawej stronie Twojej
  klawiatury (klawiatura numeryczna i obszar przylegy) mog przesta
  dziaa.

  Jeli ywisz wtpliwoci odnonie typu swojego monitora, moesz po
  kolei wyprbowa wylistowane opcje. Przejd z gry listy na d
  (wysze opcje daj nisze prdkoci taktowania zegara i s mniej
  szkodliwe dla sprztu).  Wycofaj si, jeli zobaczysz niecy lub
  powanie znieksztacony obraz.  Pomniejsze znieksztacenia (obraz
  lekko za duy, za may czy lekko zdecentrowany) nie stanowi problemu
  -- za moment bdziesz mie szans skorygowa je w trybie dostrajania.

  A kiedy program przywouje xvidtune, dajc Tobie moliwo dostrojenia
  Twojego trybu video, nie daj si wyprowadzi z rwnowagi pojawiajcym
  si na pocztku napisom ostrzegawczym. W ten sposb nie jest atwo
  uszkodzi wspczesne wieloczstotliwociowe monitory (inaczej ni ich
  przodkw o staej czstotliwoci).


  4.2.  Radzenie sobie w kopotach

  Moe si czasem tak zdarzy, i kiedy po raz pierwszy odpalisz X
  serwer nie wszystko bdzie w cakowitym w porzdku. Prawie zawsze jest
  to spowodowane jakim problemem w Twoim pliku konfiguracyjnym. Zwykle
  wyczone s wartoci synchronizacji monitora s lub te niepoprawnie
  ustawione s czstotliwoci taktowania zegara Twojej karty video.
  Drobniejsze problemy mona poprawi uywajc programu xvidtune.
  Naprawd znieksztacony ekran zwykle oznacza, i musisz powrci do
  XF86Setup i wybra typ monitora posiadajcy mniejsze moliwoci.

  Jeli ekran wydaje si falowa lub ma rozmyte brzegi, to jest to jasna
  wskazwka, i ze s wartoci synchronizacji monitora lub
  czstotliwoci taktowania zegara. Upewnij si rwnie, e waciwie
  zosta ustawiony zestaw ukadw karty video, jak rwnie i inne opcje
  w sekcji Device w XF86Config. Miej absolutn pewno, e uywasz
  waciwego X serwera i e /usr/X11R6/bin/X jest poaczeniem
  symbolicznym do tego serwera.

  Jeli wszystko to zawiedzie sprbuj wystartowa ,,goego'' X'a. W tym
  celu wydaj podobne do poniszego polecenie:


       X > /tmp/x.out 2>&1



  Moesz potem zabi X serwer (uywajc kombinacji klawiszy ctrl-alt-
  backspace) i przestudiowa zawarto pliku /tmp/x.out. X serwer
  zapisze tam jakie ostrzeenia czy bdy -- na przykad, e
  czstotliwo taktowania Twojej karty video nie koresponduje z trybem
  obsugiwanym przez monitor.

  Pamitaj, i aby przeczy si pomidzy trybami video krelonymi w
  linii Modes w sekcji Screen w pliku XF86Config moesz uy ctrl-alt-
  numeryczne + i ctrl-alt-numeryczne -. Jeli tryb najwyszej
  rozdzielczoci nie wyglda poprawnie, sprbuj przeczy si na nisze
  rozdzielczoci. Pozwoli to Tobie stwierdzi, e przynajmniej te
  fragmenty Twojej konfiguracji X'a dziaaj poprawnie.

  Sprawd rwnie pokrtami na monitorze pionow i poziom wielko
  obrazu.  Podczas startowania X'a w wielu przypadkach konieczne jest
  takie dostrojenie. Na przykad, jeli ekran wydaje si by lekko
  przesunity w jedn stron, zwykle moesz to skorygowa uywajc
  panelu kontrolnego monitora.

  Grupy dyskusyjne USENETu comp.windows.x.i386unix i comp.os.linux.x
  powicone s dyskusjom o XFree86. Dobrym pomysem mogoby by
  przypatrzenie si tym grupom w poszukiwaniu wiadomoci zwizanch z
  Twoj konfiguracj video -- moesz tam spotka kogo z identycznymi
  jak Twoje wasne problemami.


  4.3.  Dostosowywanie X'a do wasnych potrzeb

  1280x1024 jest najwysz wbudowan rozdzielczoci jak obsuguje
  XF86Setup.  Jeli Twj monitor potrafi obsuy 1600x1200, wwczas by
  uzyska optymaln wydajno bdziesz musie pogrzeba w swojej
  konfiguracji X'a.

  Jeli z tego czy dowolnego innego powodu chcesz grzeba w swojej
  konfiguracji video, zapoznaj si najpierw z dokumentem the Hitchiker's
  Guide to XFree86 Video Timing dostpnym pod adresem
  <http://ww.ccil.org/~esr/xconfig/video-modes.html>. (Jest to
  najnowsza, w formacie HTML, wersja pliku `Videomodes.doc' zawartego z
  XFree86.)


  4.4.  Uywanie koloru 16 bitowego

  X domylnie uywa koloru 8 bitowego, co daje palet 256 barw. Aby
  omin to ograniczenie wiele aplikacji umieszcza swe wasne mapy
  kolorw. Jednak kiedy kursor przemieszcza si pomidzy dwoma oknami, z
  ktrych kade ma sw wasn map kolorw, powoduje to nage przeskoki
  kolorw. w ten sposb zachowuje si przegldarka Pajczyny Arena.

  Kiedy zechcesz uywa zaawansowanych aplikacji graficznych 256 kolorw
  przestaje wystarcza. Moesz uy koloru 16 bitowego z palet 65K
  rnych barw startujc po prostu X'a jak niej


           startx -- -bpp 16




  lub wpisujc


           exec X :0 -bpp 16



  w swj plik .xserverrc. Uwaaj jednak, bowiem nie wszystkie aplikacje
  bd dziaa z 16 bitowym kolorem.

  Wiksza ilo kolorw powoduje, i Twoja karta video transferuje
  wicej danych w tej samej jednostce czasu. Jeli Twoja karta video nie
  potrafi temu podoa, wwczas trzeba zredukowa albo rozdzielczo,
  albo prdko odwieania. Domylnie XFree redukuje rozdzielczo.
  Jeli chcesz zachowa rozdzielczo a zredukowa prdko odwieania,
  musisz umieci nowe stosowne paramery w linii Modeline w swoim pliku
  XqF86Config. Okreli to t rozdzielczo z nisz prdkocia
  odwieania. Przykadowo zastp star warto


       Modeline "1024x768" 75 1024 1048 1184 1328 768 771 777 806 -hsync -vsync




  na


       Modeline "1024x768" 65 1024 1032 1176 1344 768 771 777 806 -hsync -vsync.




  Magiczne liczby 75 i 65 odpowiadaj prdkociom zegara. Znajdziesz je
  zapisane przez X'a w swoim pliku .X.err. Sprawd w dokumentacji X'a
  plik odnoszcy si do monitorw. Znajdziesz tam parametry Modelines
  stosowne dla maksymalnej prdkoci zegara, jak Twoja karta video
  potrafi obuy przy kolorze 16 bitowym.


  5.  Uruchamianie XFree86

  Kiedy masz ju skonfigurowany plik XF86Config spokojnie moesz odpal
  X serwer i odby krtk przejadk. Po pierwsze upewnij si, e
  katalog /usr/X11R6/bin znajduje si na Twojej ciece dostpu.

  Aby wystartowa XFree86 wydaj polecenie

       startx


  Stanowi to front dla xinit (w przypadku, jeli kiedykolwiek zdarzyo
  si Tobie uywa xinit na innych systemach UNIXowych).

  Polecenie to wystartuje X serwer i uruchomi komendy znalezione w pliku
  .xinitrc znajdujcym si w Twoim domowym katalogu.  .xinitrc jest
  zwykym skryptem powokowym, ktry zawiera przeznaczonych do
  uruchomienia X klientw. Jeli plik ten nie istnieje, zostan uyte
  domylne wartoci systemu z pliku /usr/X11R6/lib/X11/xinit/xinitrc.

  Standardowy pliki .xinitrc wyglda podobnie jak poniszy:


       #!/bin/sh

       xterm -fn 7x13bold -geometry 80x32+10+50 &
       xterm -fn 9x15bold -geometry 80x34+30-10 &
       oclock -geometry 70x70-7+7 &
       xsetroot -solid midnightblue &

       exec twm


  Skrypt ten wystartuje dwch kilientw xterm, oclock oraz ustawi kolor
  ta okna root'a na midnightblue. Nastpnie wystartuje menader okien
  twm. Zauwa, i twm wykonuje si z powokowego wyraenia exec. W ten
  sposb proces xinit zostanie zastpiony przez twm. Kiedy tylko proces
  twm zostanie powoany do ycia, X serwer wyczy si. Moesz wyj z
  twm uywajc gwnego menu. W tym celu nacinij na tle pulpitu klawisz
  myszy 1 -- wywietli to rozwijalne menu, ktre pozwoli Tobie uaktywni
  opcj Exit Twm.

  Upewnij si, e ostatnia komenda w pliku .xinitrc startuje z exec i e
  nie jest ona umieszczona w tle (adnego znaku & na kocu linii), w
  przeciwnym bowiem razie X serwer wyczy si zaraz po tym, jak tylko
  wystartuje klientw z pliku .xinitrc.

  Alternatywnie moesz wyj z X'a wciskajc kombinacj klawiszy ctrl-
  alt-backspace, co bezporednio zabija X serwer i wychodzi z X Window
  System.

  Powyej zaprezentowano bardzo, ale to bardzo prost konfiguracj
  pulpitu.  Wkadajc troch pracy w swj plik .xinitrc moesz osign
  wiele wspaniaych programw i konfiguracji. Przykadowo, menader
  okien fvwm moe umoliwia uywanie pulpitu wirtualnego. Moesz
  rwnie ustawi kolory, czcionki, wielko i pozycje okien i tak
  dalej, co tylko dusza zapragnie.

  Jeli dopiero zaczynasz poznawa rodowisko X Window System, gorco
  polecamy zapoznanie si z jaks ksik z tego zakresu, np. The X
  Window System: A User's Guide. Uywanie i konfiguracja X'a s o wiele
  nazbyt zoone, by je tutaj omawia. Wskazwek na sam pocztek
  poszukaj na stronach podrcznika odnoszcych si do xterm, oclock i
  twm.


  5.1.  Warunki uytkowania niniejszego dokumentu

  Copyright (c) 1996 by Eric S. Raymond.  Niniejszy dokument moesz
  uywa, rozpowszechnia i reprodukowa w dowolny sposb o ile:


    Nie pominiesz lub nie zmienisz niniejszej uwagi odnonie prawa
     autorskiego.

    Nie pominiesz lub nie zmienisz numeru wersji i daty.

    Nie pominiesz lub nie zmienisz namiaru na aktualn wersj w WWW.

    Jasno i wyranie zaznaczysz wszelkie skrty, zmiany lub wersje.

  Powysze restrykcje maj na celu ochron potencjalnych czytelnikw
  przed starymi lub niekompletnymi wersjami. Spytaj si mnie jeli
  przypuszczasz, i masz jaki wany powd dla uczynienia Tobie wyjtku.


  5.2.  Podzikowania

  Niniejszy dokument powoa do ycia Matt Welsh w zacofanych czasach,
  gdy panowa mtny pierwotny chaos. Dziki Matt!


  5.3.  Od tumacza

  Copyright (c) for the Polish translation by Piotr Tczyski, 1997.


    Warunki uytkowania polskiej wersji niniejszego dokumentu s
     identyczne z tymi wymienionymi przez autora wersji oryginalnej.
    Najnowsza wersja tekstu oryginalnego dostpna jest zawsze pod
     adresem <http://sunsite.unc.edu/mdw/HOWTO/XFree86-HOWTO.html>.

    Najnowsza wersja tumaczenia dostpna jest zawsze pod adresem
     <http://www.jtz.org.pl/> lub
     <ftp://ftp.ippt.gov.pl/pub/Linux/JTZ/>nie zapomnij o duych
     literach!  ;) a wkrtce rwnie pod moim nowym namiarem.

  Jeli masz jakiekolwiek pytania czy uwagi odnonie tumaczenia bd
  te zwyczajnie znajdziesz byka nie krpuj si i wylij do mnie
  wiadomo poczt elektroniczn. W ten sposb nastpna wersja bdzie
  lepsza, ku poytkowi nas wszystkich. Hmm, moesz te przesa mi
  komplementy i pochway... ;) Tak czy inaczej -- dziki.

  Podzikowania

  Dziki za nieocenion pomoc przy powstawaniu i dalszej dystrybucji
  niniejszego dokumentu oryginalnemu jego twrcy, czyli Ericowi S.
  Raymondowi, caej fantastycznej i tryskajcej humorem grupie JTZ (Jak
  To Zrobi), oraz uroczemu kociakowi ;) o imieniu Danka. No i
  oczywicie twrcy samego Linuxa, czyli Linusowi Torvaldsowi,
  torvalds@cs.helsinki.fi, przez ktrego mamy tyle wietnej zabawy.












































